Maciej Płaza "Kasperl i Margit"

Tytuł: Kasperl i Margit

Autor: Maciej Płaza

Wydawnictwo: Literackie

Wichry wojny zmiotły niejedne marzenia. W XX wieku Europa Środkowa wielokrotnie stawała się miejscem, gdzie historia w brutalny sposób wkraczała w życie zwykłych ludzi, niszcząc nie tylko miasta i państwa, ale także kruche poczucie bezpieczeństwa, zakorzenienia i ciągłości świata. Najboleśniej odczuwały to pogranicza — przestrzenie wielokulturowe, budowane przez pokolenia na sąsiedztwie języków, religii i tradycji. Tam każda zmiana polityczna oznaczała nie tylko nowy porządek administracyjny, lecz przede wszystkim dramat ludzkich losów. Wojna przychodziła niepostrzeżenie: najpierw jako lęk, później jako rozpad dawnego życia, aż wreszcie jako cisza po świecie, którego nie dało się już odzyskać.

Podróże z dzieckiem: Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku – hołd historii i pamięci

W tym roku w trakcie pobytu w Sopocie udało nam się odwiedzić Gdańsk, choć pobyt w tym mieście był stanowczo zbyt krótki. Wykorzystałyśmy go głównie do spacerów po mieście i odwiedzin w fantastycznym Muzeum Bursztynu (TU), ale zawędrowałyśmy aż do Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Nieco przypadkiem, nie planowałyśmy bowiem wizyty tu, ale przyciągnęła nas osobliwa bryła budynku. Muzeum powstało przy placu Władysława Bartoszewskiego, nad Motławą, blisko historycznego centrum miasta. Muzeum znajduje się w symbolicznej przestrzeni architektonicznej stanowiącej również przestrzeń pamięci — 200 metrów od historycznego budynku Poczty Polskiej w Gdańsku oraz siedem kilometrów drogą wodną od terenu byłej polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na półwyspie Westerplatte, zaatakowanych we wrześniu 1939 r.

Grzegorz Kozera: "Noc w Berlinie"

Tytuł: Noc w Berlinie

Autor: Grzegorz Kozera

Wydawnictwo: Dobra Literatura

Często sądzimy, że nasze wybory są owocem wolnej woli, wyrazem niezależności i przekonań. Lecz prawda bywa bardziej skomplikowana — sytuacja, w której się znaleźliśmy, czas, w którym przyszło nam żyć, a nade wszystko otoczenie i presja wydarzeń historycznych mają niebagatelny wpływ na to, kim się stajemy. Grzegorz Kozera w swojej powieści „Noc w Berlinie” udowadnia, że człowiek — nawet ten, który chce żyć zwyczajnie i przyzwoicie — może zostać wciągnięty w wir wydarzeń, które go przytłaczają, a nawet niszczą.

Aleksander Kamiński " Kamienie na szaniec" - streszczenie szczegółowe lektury

Na wstępie autor zachęca czytelników, by posłuchali opowiadania o młodych bohaterach: Alku, Rudym, Zośce i kilku innych ludziach oraz czasach II wojny światowej. To ludzie, którzy w okupowanym przez Niemców kraju nie stracili własnej godności, podjęli walkę, oddali życie za ojczyznę.

Słoneczne dni

Pierwszy rozdział zawiera przedstawienie i charakterystykę bohaterów powieści. Dowiadujemy się, że w jednej z warszawskich dzielnic było środowisko młodzieży harcerskiej, a jednym z zespołów tego środowiska był zespół Buków, nazwany tak od częstych wypraw leśnych, jakie urządzali. Do drużyny należą m.in. Alek, Rudy oraz Zośka.

Katarzyna Majewska-Ziemba "W cudzych ogrodach. Saga kresowa"

Tytuł: W cudzych ogrodach. Saga kresowa

Autor: Katarzyna Majewska-Ziemba

Wydawnictwo: Replika

Polska ma za sobą niesłychanie trudną przeszłość. Rozbiory, wojny, również te wewnętrzne – to wszystko odcisnęło się piętnem na jej tożsamości, ale i na ludziach zamieszkujących kraj. Kraj, którym najeźdźcy rozporządzali jak swoim, kradnąc i mordując bez skrupułów. Ale jeszcze gorsze chyba były momenty historii, kiedy cios nie przychodził od wroga, ale od przyjaciela – bliskiej osoby, sąsiada, współpracownika. Trudno wówczas to zrozumieć i trudno wybaczyć.

Katarzyna Majewska-Ziemba "Na moście pożegnań. Saga kresowa"

Tytuł: Na moście pożegnań. Saga kresowa

Autor: Katarzyna Majewska-Ziemba

Wydawnictwo: Replika

Wojna to czas, kiedy wszystkie reguły, zasady a nawet wartości pozostają bez znaczenia. Wszystko ogranicza się tylko do tego, by przetrwać. To czas, gdy nasze zachowania nie powinny podlegać ocenie, bowiem nikt nie wie, jakich wyborów by dokonał, w obliczu wielkiego zła. Dla jednego nie ma tylko wytłumaczenia – dla krzywdzenia innych, a i takie zachowania w trakcie wojny są normą. Szczególnie, że okupant podsyca w ludziach wzajemną nienawiść, widoczne stają się wówczas różnice w pochodzeniu czy stanie majątku.

Grzegorz Kozera "Berlin, późne lato"

Tytuł: Berlin, późne lato

Autor: Grzegorz Kozera

Wydawnictwo: Dobra Literatura

Obozy koncentracyjne obecnie postrzegamy jako fabryki śmierci, bowiem ten, kto tam trafił, miał nikłe szanse wyjść żywy. Choć wielu tych, którzy tam mimo okropnych warunków egzystowali, zapewne się zastanawiało, czy nie było by prościej po prostu zginąć od razu po przywiezieniu. Hitlerowcy na terenie III Rzeszy i państw okupowanych zorganizowali w sumie dwanaście tysięcy obozów koncentracyjnych, a drugim imieniem każdego z nich było cierpienie. W sumie przeszło przez nie około osiemnaście milionów osób, z czego aż jedenaście milionów zostało zamordowanych. Zaś ci, którzy przeżyli, do końca życie zmagali się nie tylko z licznymi chorobami, ale – co gorsze – ze wspomnieniami. Niektórym udawało się uciec, choć konsekwencje tego były straszliwe, co więcej, sprowadzały śmierć zarówno na tych, którzy w ucieczce pomagali, jak i na tych, którzy pozostali.

Kate Morton "Strażnik tajemnic"

Tytuł: Strażnik tajemnic

Autor: Kate Morton

Wydawnictwo: Albatros

Większość ludzi uwielbia marzyć. Marzenia dają nam złudzenie działania, pozwalają wierzyć, że nasz los się odmieni, niekiedy pomagają przetrwać ciężkie chwile. Szczególnie, kiedy w życiu jest nam ciężko i źle, to one trzymają nas na powierzchni. Tyle tylko, że kiedy pozwolimy im przejąć kontrolę nad nami, pozostaną nam tylko one, a ostatecznie nawet te najpiękniejsze rozwieją się na wietrze historii.

Ewa Formella "Pamięć dla Heleny"

Tytuł: Pamięć dla Heleny

Autor: Ewa Formella

Wydawnictwo: Replika

Czy można sobie wyhodować dziecko? Czy można iść do sklepu i je kupić? Czy można komuś odebrać, tak po prostu? Niezależnie od tego, jak bardzo te pytania obecnie mogą bulwersować, to takie rzeczy się działy i to całkiem niedawno. Ośrodki Lebensborn, bo one są kluczem do wyjaśnienia takich sytuacji, zlokalizowane były w Niemczech i kilku innych krajach, w tym w okupowanej Polsce. Trafiały do nich niezamężne ciężarne kobiety spełniające wyśrubowane kryteria, czyli takie, które były w stanie „wyprodukować” idealnych Aryjczyków. Dla niektórych to była najlepsza opcja szczególnie wówczas, kiedy ojciec dziecka nie zamierzał się żenić i brać za nie odpowiedzialności, inne zaś były dumne, że oddają własne dziecko dla III Rzeszy. Do ośrodka trafiały również młode, zdrowe kobiety, których rola sprowadzała się do bycia rozpłodowymi klaczami. Były one zmuszane do świadczenia usług seksualnych żołnierzom i rodzenia im dzieci. Do ośrodków Lebensborn trafiały wreszcie dzieci odebrane rodzicom, które były niczym żywy towar oddawane do adopcji niemieckim rodzinom, które nie mógł mieć dzieci lub chciały mieć ich więcej. O tym aspekcie wojny i tym procederze świat do dziś woli nie wiedzieć, a nieliczne publikacje na ten temat nie są szerzej komentowane. Kto bowiem wie, ilu jeszcze po świecie chodzi Niemców urodzonych przez Polki, ile w Niemczech mieszka ludzi, odebranych rodzinom Polskim.

Laura Morelli "Nocny portret"

Tytuł: Nocny portret

Autor: Laura Morelli

Wydawnictwo: Letra

W latach 1939-1945 na terenie Polski skonfiskowano, zagrabiono lub spalono kilkaset tysięcy dzieł sztuki. W wojennej zawierusze zginęły nie tylko eksponaty muzealne, ale również prywatne kolekcje, cenne meble, porcelana czy pamiątki, niekiedy przekazywane z pokolenia na pokolenie. Rzeźby Wita Stwosza, ryciny Durera czy obrazy Rubensa, to tylko cześć arcydzieł znajdujących się przed wojną w rękach znamienitych rodów. W czasie II wojny światowej wiele z nich skradziono i wywieziono, głównie do Niemiec. Inne natomiast bezmyślnie niszczono. Po wojnie część dzieł sztuki udało się odzyskać, niekiedy zupełnie przypadkowo, los innych do dziś pozostaje nieznany. Wśród tych arcydzieł, których do tej pory nie odnaleziono, jest m.in. „Portret młodzieńca” Rafaela Santi, szkic Rubensa „Chrystus upadający pod krzyżem”. Na szczęście przynajmniej cześć dzieł udało się odzyskać, a wśród nich jest „Dama z gronostajem”, autorstwa Leonarda da Vinci.

Alina Staneczek "Tamten utracony świat"

Tytuł: Tamten utracony świat

Autor: Alina Staneczek

Wydawnictwo: Replika

Wojna na zawsze zmieniła życie wielu ludzi, a także kolejnych pokoleń. Im bardziej naznaczona traumami wojny była rodzina, tym bardziej odbija się to na wszystkich jej członkach i to mimo upływu lat. Dopiero spojrzenie z pewnej perspektywy pozwala dostrzec pewne schematy zachowań, a także zrozumieć sposób postępowania. Kiedy jednak poznamy całą historię, zaczynamy rozumieć, skąd wzięły się takie a nie inne słowa i czyny. Nie można bowiem patrzeć na daną jednostkę w wyizolowany sposób, trzeba spojrzeć na nią przez pryzmat otoczenia, w którym się znajdowała i czasów, w których przyszło jej żyć.

Mónica Subietas "Las w ciszy"

Tytuł: Las w ciszy

Autor: Mónica Subietas

Wydawnictwo: LETRA

„Pocałunek” to chyba jeden z najbardziej znanych obrazów Gustava Klimta, zaś reprodukcję tego dzieła znajdziemy na wielu pamiątkach z Wiednia. Ten austriacki malarz, symbolista, jest uznawany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli secesji, przywódcę modernizmu wiedeńskiego. Jego malarstwo jest na tyle charakterystyczne, że nie można go pomylić z nikim. Ceny obrazów tego artysty osiągają zawrotne ceny, ale można tylko spekulować, ile byłby wart obraz, którego jeszcze nie odkryto, z pierwszych lat jego twórczości.

Gabriella Saab "Szachistka z Auschwitz"

Tytuł: Szachistka z Auschwitz

Autor: Gabriella Saab

Wydawnictwo: HarperCollins

Niegdyś gra w szachy była wyznacznikiem statusu społecznego, była rozrywką dla intelektualistów. Jednak tak naprawdę niezależnie od wyznaczonej pozycji, to tak naprawdę rozrywka dla wybranych, bowiem wymaga pewnych kompetencji, ale jednocześnie je kształci. Podwyższa umiejętność oceny sytuacji, uczy analitycznego myślenia i przewidywania konsekwencji, poprawia refleks i zdolności organizacyjne. Czy jednak uczy tego, jak przeżyć?

Marta Grzywacz „Blizny. Prawdziwa historia „Królików” z Ravensbrück”

Tytuł: Blizny

Autor: Marta Grzywacz

Wydawnictwo: W.A.B.

Mimo iż problemy w służbie zdrowia pozwalają wątpić w etykę lekarską, w chęć niesienia pomocy, to jednak tak naprawdę wciąż wiele lekarzy traktuje swój zawód jako misję, a ich celem jest wyłącznie dobro pacjenta. Tak naprawdę powinno być ono celem każdego z osób wykonujących ten zawód, wszak składają oni Przysięgę Hipokratesa – ten kodeks etyczny funkcjonujący w środowisku lekarskim z głównym przesłaniem: „Primum non nocere”(„Po pierwsze nie szkodzić”) stanowi drogowskaz, który powinien prowadzić ich przez zawodową drogę.

Julia Navarro "Moje miejsce na ziemi"

Tytuł: Moje miejsce na ziemi

Autor: Julia Navarro

Wydawnictwo: Albatros

Mówi się, że człowiek jest kowalem własnego losu. Tyle tylko, że we wszystkich swoich decyzjach czy działaniach, musi uwzględnić on również otoczenie oraz warunki społeczno-gospodarcze. Nie funkcjonujemy bowiem w próżni i wpływ na nas ma wiele czynników, które są od nas niezależne. Dlatego też bywa tak, że czasami musimy odłożyć realizację naszych planów, spełnianie marzeń, by zająć się innymi ważkimi kwestiami, takimi choćby, jak zarabianie na chleb. Czasami też – kiedy nie możemy pogodzić się z warunkami otoczenia - nasze życie zamienia się w gonitwę za miejscem, które rzekomo ma stać się naszym małym rajem. Tyle tylko, że niektórzy marnują w ten sposób energię, nigdy tego raju nie odnajdując…

Edith Velmans "Historia Edith"

Tytuł: Historia Edith

Autor: Edith Velmans

Wydawnictwo: Replika

Nie ma chyba osoby, która choćby nie kojarzy osoby Anne Frank i jej dziennika. Ta żydowska dziewczyna, zmarła w obozie koncentracyjnym po ponad dwuletnim ukrywaniu się w Amsterdamie przez nazistami. Część osób czytała zapewne nawet dziennik, a wstrząsające zapiski należą do tych, które zapadają w pamięć na całe życie. Notatki, dzienniki – to wszystko było niekiedy jedyną możliwą formą radzenia sobie z traumą, ze strachem o swoje życie, ale też utrwalenia tego, co się dzieje, dla potomności. Trudno bowiem wytłumaczyć, jak mogło się zamknięte przez całe miesiące dziecko, drżące każdego dnia przy najmniejszym ruchu czy szeleście, niejednokrotnie niemal umierające z głodu. Taka sytuacja dotyczyła milionów Żydów, których eksterminacja stała się priorytetem dla Hitlera i jego wyznawców.

Wilbur Smith, David Churchill "Po dwóch stronach"

Tytuł: Po dwóch stronach 

Autor: Wilbur Smith, David Churchill 

Wydawnictwo: Albatros 

Mimo iż wojna wiąże się zawsze z nieludzkim okrucieństwem, cierpieniem, to obecna jest w jej trakcie także miłość. Ileż to par poznało się właśnie w czasach wojny, ileż zakochało się w sobie, mimo niepewnego jutra. Sama miłość jest jednak uczuciem niezwykle skomplikowanym, natomiast szczególnie trudna robi się w chwili, kiedy kochankowie pochodzą z różnych środowisk czy są różnej narodowości. Historia zna bowiem nie tylko przyjaciół rozdzielonych wojną, którzy nagle stanęli po dwóch stronach barykady, ale również ukochanych, którzy w pewnej chwili zostali zmuszeni do tego, by opowiedzieć się po którejś z opcji. I nie dotyczy to tylko związków Żydówek z gojami, ale również Niemców z obywatelkami Wielkiej Brytanii czy innych krajów pozostających w opozycji do narodu niemieckiego. 

Jordyn Taylor "Dziewczyna z Paryża"

Tytuł: Dziewczyna z Paryża 

Autor: Jordyn Taylor 

Wydawnictwo: IUVI 

Tajemnice, nawet te skrywane całymi latami, potrafią ujrzeć światło dzienne w najbardziej zaskakujących okolicznościach. Niekiedy też sama osoba, która te tajemnice skrywa, dąży (często podświadomie) do uwolnienia się od ich brzemienia, zmierza do tego, by ktoś poznał prawdę. Ta prawda może niekiedy zmienić wszystko, nawet bieg losów kolejnych pokoleń czy też sposób postrzegania osoby tajemnice skrywającej. 

R.J.Palacio "Biały ptak"

Tytuł: Biały ptak 

Autor: R.J.Palacio 

Wydawnictwo: Albatros 

W jaki sposób opowiadać młodym ludziom, a nawet dzieciom o wojnie i dramacie milionów ludzi, zamkniętych w obozach koncentracyjnych? W jaki sposób mówić o usankcjonowanej przez dowódców śmierci, o okrucieństwie, któremu wojna nadaje nowe oblicze, ale również o przyjaźni i miłości, które są tym bardziej cenne, że rodzą się w czasach niepewności? Doskonale wychodzi to R.J.Palacio, niegdyś ilustratorce, a teraz również pisarce, która podbiła serca czytelników „Cudownym chłopakiem”. 

William Styron "Wybór Zofii"

Tytuł: Wybór Zofii 

Autor: William Styron 

Wydawnictwo: Replika 

Obozy koncentracyjne do dziś pozostają symbolem martyrologii, męczeństwa zarówno tych, którzy zostali tam bestialsko zagazowani w komorach, jak i tych, których śmierć została rozciągnięta w czasie, których skazano na pracę ponad siły przy niewielkich racjach żywnościowych. Choć dziś, z uwagi na znajomość różnych faktów, opisy obozowego życia nie szokują tak, jak jeszcze kilka lat temu, to wciąż wywołują głębokie niezrozumienie tego, jak mogło dojść do tego, że „człowiek człowiekowi zgotował ten los”.