Autor: dr Clara Doran
Wydawnictwo: Studio Emka
Nawet nie zdajemy sobie sprawy, jak cudowny jest nasz mózg i jak wiele dla nas robi każdego dnia, a tymczasem tak często o niego nie dbamy. Oczekujemy, że będzie sprawnie pracował mimo chronicznego niewyspania, nadmiaru stresu, pośpiechu, niewłaściwej diety i nieustannego bombardowania bodźcami. Chcemy mieć doskonałą pamięć, koncentrację, podejmować rozsądne decyzje, panować nad emocjami i zachowywać pogodę ducha, ale rzadko zastanawiamy się, czego potrzebuje organ, który w ogromnej mierze odpowiada za nasze codzienne funkcjonowanie. Właśnie na tę zależność zwraca uwagę dr Clara Doran w książce „Uwaga na głowę! Dbaj o swój mózg, a on zadba o ciebie”, przypominając, że troska o mózg nie jest chwilową modą, lecz powinna być jednym z fundamentów dbania o własne zdrowie i jakość życia.
Autorka proponuje spojrzenie na mózg nie tylko jako na biologiczne centrum dowodzenia, ale również jako na niezwykle złożony układ, którego kondycja wiąże się z naszym samopoczuciem, zachowaniem, zdolnością uczenia się i funkcjonowaniem psychicznym. W przystępny sposób przybliża zagadnienia związane z odżywianiem, snem, aktywnością fizyczną, stresem i relacjami międzyludzkimi. Pokazuje, że na sprawność poznawczą oraz równowagę emocjonalną wpływają nie tylko wielkie życiowe decyzje, ale również codzienne, pozornie nieistotne wybory. To właśnie w tym podejściu tkwi największa wartość książki: zamiast bowiem szukać cudownych recept na zwiększenie potencjału naszego mózgu, skłania ona do przyjrzenia się własnym nawykom i zrozumienia, że ten wspaniały organ potrzebuje regularnej troski, a nie jedynie doraźnej uwagi wówczas, gdy zaczyna zawodzić.
Na uwagę zasługuje również sposób, w jaki Doran łączy wiedzę o funkcjonowaniu mózgu z codziennym doświadczeniem człowieka. Autorka nie ogranicza się do przypominania o konieczności zdrowego odżywiania czy wysypiania się, lecz zachęca do szerszego spojrzenia na własne życie. Porusza temat znaczenia ruchu, twórczości, zabawy, kontaktów społecznych i umiejętności rozpoznawania emocji. Zwraca także uwagę na sygnały płynące z ciała, które łatwo zlekceważyć w imię obowiązków, ambicji czy przyzwyczajenia do życia w ciągłym napięciu. Szczególnie cenne jest podkreślenie roli relacji międzyludzkich i poczucia sensu, ponieważ zdrowie mózgu nie sprowadza się przecież do odpowiednio skomponowanego jadłospisu i liczby przespanych godzin. Człowiek potrzebuje również więzi, odpoczynku, intelektualnych wyzwań oraz przestrzeni na przeżywanie emocji. Autorka pokazuje, że troska o siebie powinna obejmować całego człowieka, a nie jedynie wybrane elementy jego codziennej rutyny.
Z perspektywy psychologicznej istotnym walorem tej publikacji jest jej praktyczny charakter. Wiemy przecież, że sen jest ważny, ruch służy zdrowiu, a przewlekły stres potrafi odbierać siły, jednak sama świadomość tych zależności nie wystarcza, by zmienić utrwalone zachowania. Trudność często polega na tym, że wybieramy natychmiastową wygodę zamiast długofalowej korzyści, odkładamy odpoczynek na później i próbujemy funkcjonować ponad własne możliwości. Dlatego przypomnienie o podstawowych potrzebach organizmu może mieć większą wartość, niż początkowo się wydaje. Doran zachęca do wprowadzania drobnych zmian, które nie muszą oznaczać życiowej rewolucji. To rozsądny kierunek, ponieważ trwałe nawyki najczęściej buduje się poprzez regularne, możliwe do utrzymania działania, a nie krótkotrwałe zrywy. Warto przy tym pamiętać, że trudności z koncentracją, zaburzenia snu czy obniżony nastrój mogą mieć wiele przyczyn i nie zawsze wynikają z niewłaściwego stylu życia. Poradnik może wspierać profilaktykę i rozwijać świadomość własnych potrzeb, ale nie zastąpi diagnostyki ani profesjonalnej pomocy, kiedy pojawiają się utrzymujące się lub nasilone objawy.
Sięgając po książkę trzeba mieć świadomość, że nie jest ona specjalistycznym podręcznikiem neurobiologii ani wyczerpującym opracowaniem naukowym. Jej siła tkwi przede wszystkim w poradnikowej formule: w popularyzowaniu wiedzy i zachęcaniu do refleksji, nie zaś w przedstawianiu przełomowych odkryć. Dla osób, które od dawna interesują się psychologią, zdrowiem i mechanizmami działania mózgu, część porad może okazać się znajoma, ale są to kwestie, które nieustannie warto sobie odświeżać, a przede wszystkim...stosować się do nich. .
Warto zwrócić uwagę na przystępny język poradnika i próbę przedstawienia troski o mózg jako elementu holistycznego podejścia do człowieka, bez konieczności zagłębiania się w specjalistyczną terminologię. Zresztą tej lekkości poradnikowi (bez odbierania mu wartości merytorycznej) sprzyja szata graficzna i ikonograficzne przedstawienie wielu kwestii, co pomaga w zapamiętywaniu informacji szczególnie przez młodszych odbiorców, to tego typu schematów przyzwyczajonych.
Ważny kontekst stanowi także doświadczenie samej autorki, która łączy praktykę lekarską z osobistą perspektywą osoby żyjącej z chorobą neurologiczną. Nie zastępuje ono oczywiście dowodów naukowych, ale może wzbogacać sposób, w jaki opowiada o zdrowiu, ograniczeniach organizmu i potrzebie uważnego traktowania własnych sygnałów. Dzięki temu przesłanie książki nie sprowadza się do kolejnego zestawu nakazów dotyczących tego, jak powinniśmy żyć, aby być zdrowsi i bardziej produktywni. To raczej zaproszenie do zmiany relacji z samym sobą: do porzucenia przekonania, że odpoczynek trzeba sobie zasłużyć, a własne potrzeby można bez końca odkładać na później.
Dlatego też „Uwaga na głowę! Dbaj o swój mózg, a on zadba o ciebie” to wartościowy, a także przystępny poradnik dla osób, które chcą lepiej zrozumieć znaczenie codziennych nawyków dla zdrowia poznawczego i psychicznego. Przypomina on o sprawach podstawowych, które właśnie dlatego, że są oczywiste, tak łatwo umykają naszej uwadze. W świecie, w którym nieustannie wymagamy od siebie więcej, a odpoczynek często traktujemy jak stratę czasu, warto zatrzymać się i zastanowić, jakim kosztem funkcjonujemy na co dzień. Mózg pracuje dla nas nieustannie, a troska o niego jest w istocie troską o pamięć, emocje, relacje, samodzielność i jakość naszego życia.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz